Een wereldwijde demografische transitie

We zijn met steeds meer mensen op aarde. De laatste twee eeuwen lijken we wel een bevolkingsexplosie mee te maken, zeker wanneer we heel ver teruggaan in de tijd, tot 12.000 jaar voor het begin van de christelijke jaartelling. Zelfs sinds de tijden van de Romeinen zijn we met dertig keer meer mensen op onze planeet. En er zijn nu 10 keer zoveel mensen op aarde dan 200 jaar geleden.

Maar de groei van de wereldbevolking is niet exponentieel zoals bovenstaande grafiek suggereert. Volgens recente demografische inzichten is die bevolkingsexplosie een tijdelijk fenomeen. We bevinden ons momenteel in de eindfase van een demografische transitie. De bevolkingsgroei zal in de loop van deze eeuw (vermoedelijk rond 2085) haar top bereiken en dan geleidelijk aan terug afnemen.

Dat de bevolkingsgroei tot op vandaag exponentieel lijkt toe te nemen, heeft alles te maken met de industriële revolutie en de stijgende welvaart die daarmee samenhangt. Lagere kindersterfte en hogere levensverwachting zijn de motor van een ingrijpende demografische transitie. Omdat minder kinderen sterven en we gemiddeld veel langer leven, tellen we momenteel steeds meer mensen op aarde. Anderzijds maakt meer welvaart mensen minder afhankelijk van hun nakomelingen en dat gaat samen met minder geboortes. Dat verklaart nu al een daling van het aantal geboortes in veel continenten, zoals bij ons in West-Europa. Zo’n daling zal zich wereldwijd doorzetten naarmate we erin slagen om de welvaart ook in the Global South te doen toenemen. Demografen voorspellen zo’n daling vanaf het einde van deze eeuw.

De actuele stijging van de wereldbevolking kunnen we lezen als een maatschappelijk succes. Het is de uitkomst van vooruitgang in welzijn en wetenschap, en het resultaat van een lange strijd voor meer gelijke toegang tot de vruchten ervan, voor betere arbeidsvoorwaarden en levensomstandigheden. Daarin heeft het maatschappelijk middenveld onmiskenbaar haar rol gespeeld. Maar dat succes neemt niet weg dat de sterke bevolkingsgroei wereldwijd ook heel wat uitdagingen met zich meebrengt. Globaal gaat het dan over de leefbaarheid van onze planeet (ecologisch), de wijze waarop we met z’n allen het samenleven vredevol kunnen vormgeven (politiek) en de wijze waarop we duurzaam kunnen voorzien in onze noden en behoeften (economisch).

Scroll to Top