Landgebruik en ruimtebeslag

Landgebruik geeft ons een beeld van het effectieve gebruik van de grond voor welbepaalde activiteiten. Het agrarisch landgebruik (akkerland en grasland) domineert in Vlaanderen (46%). Het grootse deel van die oppervlakte wordt geëxploiteerd voor voedergewassen. Een derde daarvan voor akkerbouw en bijna 10% voor tuinbouw. Samen met een klein aandeel niet door landbouw gebruikt natuurlijk grasland vormt dat samen iets meer dan de helft van de landoppervlakte van het Vlaamse Gewest.

Bron: Pisman, A., Vanacker, S., Bieseman, H., Vanongeval, L., Van Steertegem, M., Poelmans, L., Van Dyck, K. (Eds.). (2021). Ruimterapport Vlaanderen 2021. Een ruimtelijke analyse van Vlaanderen. Brussel: Departement Omgeving.

Ruimtebeslag is een verzamelterm voor de ruimte die we innemen met bebouwing (huizen en tuinen, commerciële doeleinden, transportinfrastructuur …). 28,7% van de oppervlakte van het Vlaamse Gewest (ongeveer 3.910 km2) was in 2021 bebouwd. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ligt de bebouwingsgraad een pak hoger (80,3%).

Percelen worden vooral ingenomen door woningen en wegen. De bebouwde oppervlakte neemt nog jaarlijks toe. Tussen 2013 en 2019 kwamen er in het Vlaamse Gewest jaarlijks ongeveer 100.000 gebouwen bij (270 gebouwen per dag)*. De groei van het ruimtebeslag komt zowat overal voor in Vlaanderen. Het gaat veelal over kleine percelen ruimtebeslag die sterk verspreid voorkomen in verstedelijkte, randstedelijke en landelijke gebieden. Het toenemende ruimtebeslag kan niet alleen verklaard worden door het toenemend aantal Vlamingen. Ook per inwoner nemen we nu meer ruimte in beslag dan pakweg 100 jaar geleden.

In het Vlaamse Gewest is de bebouwde oppervlakte (aandeel van de bodem bedekt door gebouwen) het grootst in de gemeenten in de Brusselse en de Antwerpse rand en in de grootsteden Antwerpen en Gent. Ook in de centrumsteden Oostende, Leuven, Genk, Brugge en rond Roeselare ligt de bebouwingsgraad hoger dan 50%. De regio Roeselare-Kortrijk-Waregem is eveneens opvallend dichter bebouwd dan gemiddeld. In de Westhoek, het Meetjesland en Zuid-Limburg ligt de bebouwingsgraad het laagst.

In 2021 was bijna de helft van de bebouwde oppervlakte in het Vlaamse Gewest in gebruik om te wonen. Ook terreinen voor vervoer en telecommunicatie gebruiken een aanzienlijk aandeel (29,9%) van de bebouwde oppervlakte. Ruim 7% van de bebouwde oppervlakte van het Vlaamse Gewest bestaat uit terreinen met recreatieve doeleinden. 

Naast landbouw en bebouwing vinden we ook groene ruimte in het Vlaamse Gewest. Tijdens de pandemie hebben we het belang van groen in de wijk aan den lijve ondervonden. Wijkgroen is groen met een minimumoppervlakte van 10 hectare (ha) binnen een loopafstand van 800 meter en toegankelijk vanuit het openbaar domein. In 2019 woonde 63% van de inwoners van het Vlaamse Gewest in de nabijheid van wijkgroen. Het aandeel inwoners in de nabijheid van wijkgroen varieert sterk tussen de gemeenten. In sommige gemeenten gaat het om 0% van de bevolking, in andere gemeenten om 100% van de bevolking.

Iets meer dan 10% van de oppervlakte van het Vlaamse Gewest is bebost. Ook hier is de spreiding niet evenredig voor Vlaanderen. Vooral ten oosten van Brussel en in het noorden van de provincies Antwerpen en Limburg vinden we nog relatief veel bossen.

Bron: Pisman, A., Vanacker, S., Bieseman, H., Vanongeval, L., Van Steertegem, M., Poelmans, L., Van Dyck, K. (Eds.). (2021). Ruimterapport Vlaanderen 2021. Een ruimtelijke analyse van Vlaanderen. Brussel: Departement Omgeving.

*Pisman, A., Vanacker, S., Bieseman, H., Vanongeval, L., Van Steertegem, M., Poelmans, L., Van Dyck, K. (Eds.). (2021). Ruimterapport Vlaanderen 2021. Een ruimtelijke analyse van Vlaanderen. Brussel: Departement Omgeving.

Scroll to Top