Mediaparticipatie

Ook in onze vrije tijd zijn digitale media ondertussen sterk verankerd. Velen onder ons kunnen zich nog moeilijk inbeelden hoe ze hun vrije tijd zouden plannen, organiseren en beleven zonder digitale media en internet.  

Om het mediagebruik in beeld te brengen, beschikken we over actuele gegevens van Statistiek Vlaanderen (2021 -2022) en gegevens en ontwikkelingen voor de jaren 2014 en 2020 van het Kenniscentrum Cultuur- en MediaParticipatie.  

Uit de Partcipatiesurvey blijkt ondubbelzinnig hoe de smartphone een onlosmakelijk deel van ons mediarepertoire is geworden en hoe we er doorheen de dag ook steeds meer aan vastgekluisterd zijn. Uit de imec.digimeter leren we dat sociale media (23%) en chat-apps (15%) het grootste aandeel van de schermtijd (gemiddeld totaal: 185 minuten per dag) in beslag nemen. Opgeteld is dat 38% voor verbinding. Twitter, Instagram en Facebook worden minder dan vroeger gebruikt, WhatsApp is het meest gebruikte kanaal. Voor 85% van de Vlamingen is het gebruik van een sociaal medium en/of een chatdienst een dagelijkse gewoonte. In de leeftijdsgroep van 18 tot en met 35 jaar is die dagelijkse gewoonte het sterkst aanwezig (98%).  

Bron: Kenniscentrum Cultuur- en MediaParticipatie

Volgens een bevraging van Statistiek Vlaanderen gebruikte 94% van de volwassen inwoners in het Vlaamse Gewest in het najaar 2022 minstens wekelijks een mobiele telefoon.  

Tegenover de opkomst van de smartphone staat een daling in het gebruik van de meer traditionele media zoals de papieren krant. Vooral hoogopgeleiden en oudere leeftijdsgroepen lazen nog een papieren krant. Hoewel je de krant ondertussen ook digitaal kan lezen, daalde het aandeel Vlamingen dat in het najaar 2022 de krant las naar 59% tegenover 64% in het najaar 2021. Volgens het Digital News Report verliezen gedrukte pers, maar ook andere traditionele nieuwsmedia zoals televisie- en radionieuws, gebruikers; ook bij oudere leeftijdsgroepen en hoogopgeleiden. We richten ons meer en meer tot andere online nieuwsbronnen.  

Het televisietoestel blijft een vaste waarde in het mediadieet van Vlamingen. Ruim 97% van de respondenten van de Participatiesurvey 2020 geeft aan gedurende de afgelopen maand (voor de uitbraak van de coronapandemie) een televisietoestel gebruikt te hebben. Televisie heeft inmiddels al meer dan een halve eeuw geleden haar intrede gedaan in Vlaamse huishoudens en blijft voor veel Vlamingen nog steeds de rol van centraal scherm in het huishouden bekleden. Ondertussen vinden ook nieuwe technologieën zoals videostreaming en casting hun weg naar het televisiescherm. Jongeren kijken minder naar televisie en luisteren minder naar de radio dan de oudere groepen. Jongeren streamen dan weer vaker series en muziek. 

In 2020 tekent het Kenniscentrum Cultuur- en MediaParticipatie een lichte toename op in het gebruik van spelconsoles. Zo’n 19% van de respondenten in de Participatiesurvey 2020 geeft aan gedurende de voorbije maand een spelconsole gebruikt te hebben, dat is een stijging van zo’n 4,7 procentpunten sinds 2014.  

Op basis van de participatiesurvey kunnen we drie soorten gamers onderscheiden:  

  • casual gamers (47%): gamers die hoofdzakelijk casual games (bv. Bejeweled), puzzels, en quiz & trivia games spelen op de smartphone. 
  • sensatiezoekers (19%): zij die hoofdzakelijk race- en sportgames (bv. Fifa) spelen, en dat bij voorkeur op spelconsoles of smartphone doen. 
  • hardcore gamers (33%): zowel de pc-gamers (13%) die zich toeleggen op een brede waaier aan genres (waaronder MMO-games en World of Warcraft), strategie, actie en avontuur als de omnigamers (20%) die daarvoor naast de pc ook ander toestellen, zoals spelconsole en smartphone gebruiken. 

Oudere en vrouwelijke gamers vinden we voornamelijk terug in de groep van casual gamers. Respectievelijk 75% en 69% van de hardcore gamers en sensatiezoekers zijn dan weer jongere mannen (14-30 jaar). Het aandeel vrouwen in die groepen blijft beperkt. Hardcore gamers beoefenden tijdens de 12 maanden voorafgaand aan de bevraging minder een sport en waren minder actief lid van een sportvereniging dan niet-gamers. Sensatiezoekers daarentegen, die ook bij het gamen vaker naar sportgames grijpen, beoefenen dan weer meer sport dan niet-gamers. Dat toont hoe bepaalde patronen van onze vrijetijdsbeleving in verschillende domeinen (zoals hier gaming en lichaamsbeweging) een rode draad vormen. Ook in de relatie tussen gaming en mentaal welzijn zien we merkbare verschillen. Hardcore gamers vertonen een hogere kans op een slechter mentaal welzijn dan niet-gamers. Hardcore gamen kan een indicator zijn van een onderliggend probleem, dat via games ontvlucht wordt. 

Scroll to Top