Omdenken
Inzetbaar bij
- SWOART
- interpreteren van ‘problemen’
Beschrijving
Het gaat hier meer om een analysemethode dan om een werkvorm. Omdenken houdt in dat je denkt in termen van mogelijkheden in plaats van problemen. Het is een denkwijze waarbij je de realiteit bekijkt zoals die is en nadenkt over wat je ermee zou kunnen doen. Je gebruikt de energie van het probleem om iets nieuws te creëren. Terwijl de pessimist het glas als halfleeg ziet en de optimist het als halfvol ziet, hanteert Berthold Gunster, de bedenker van ‘omdenken’, een derde benadering: waar is de kraan?
Werkwijze
Omdenken omvat twee stappen als techniek. De eerste stap is die van de deconstructie, waarbij je van het probleem een feit maakt. Je neemt het probleem en scheidt wat er zou moeten zijn van wat er daadwerkelijk is. Dit betekent de overstap maken van “ja-maar” (het is niet zoals het zou moeten zijn en dat is een probleem) naar “ja-en” (het is wat het is).
De tweede stap is die van de constructie, waarbij je de bestaande feiten transformeert naar nieuwe mogelijkheden die ontstaan door de feiten volledig te accepteren en dus volledig ‘ja’ te zeggen tegen de realiteit. Je begint met andere woorden met een feit en onderzoekt wat je ermee zou kunnen doen.
Er zijn 15 verschillende strategieën die gebruikt kunnen worden bij omdenken. Deze strategieën stellen je in staat om een probleem op diverse manieren te transformeren naar een mogelijkheid. De 15 strategieën zijn onderverdeeld in vier groepen: liefde, werk, strijd en spel.
Liefde
Vertrouw op het goede in de mens, de positieve mogelijkheden van de huidige situatie en de hoopvolle gedachte dat omstandigheden zich als vanzelf ten gunste kunnen ontwikkelen.
Kernbegrippen hierbij zijn acceptatie, verzoening en geduld.
- Wachten: soms is het beter om niet direct te handelen, gezien de complexiteit van de werkelijkheid.
- Accepteren: de werkelijkheid volledig aanvaarden zoals deze is en kijken naar wat je ermee kunt doen.
- Bekrachtigen: kijken naar wat er goed gaat en hoe je dit kunt versterken.
- Respecteren: mensen zijn overal op voorbereid, behalve op uiterst serieus genomen worden.
Werk
Het is vaak een kwestie van doorzetten om een doel te bereiken. Omdenken gaat hand in hand met experimenteren en leren van vallen en opstaan.
Kernbegrippen hierbij zijn oefening, volharding en vastberadenheid.
- Doorzetten: door volharding creëer je nieuwe mogelijkheden.
- Focussen: richt je op wat je wél wilt in plaats van wat je niet wilt.
- Terugdenken: neem niet het probleem, maar de mogelijkheid als startpunt.
Strijd
Soms staat de werkelijkheid vijandig tegenover ons. Oneerlijkheid, manipulatie en hebzucht zijn reële menselijke eigenschappen waar we mee moeten kunnen omgaan.
Kernbegrippen hierbij zijn manipulatie, verleiding en collaboratie.
- Elimineren: stoppen met wat niet (meer) werkt.
- Importeren: in plaats van de vijand te bestrijden, deze tot bondgenoot maken.
- Collaboreren: ontdekken wat de vijand wil en wat jij ook wilt.
- Verleiden: het verlangen van de ander gebruiken om een nieuwe mogelijkheid te creëren.
Spel
Diegene die de regels bepaalt, wint meestal het spel. Soms is het probleem het snelst omgedacht door de regels van het spel te veranderen.
Kernbegrippen hierbij zijn creativiteit, intelligentie en humor.
- Etaleren: bewust laten zien wat je normaal gesproken juist wilt verbergen.
- Rolverwisseling: verander het patroon door van rol te wisselen.
- Ontregelen: is iets een probleem? Verander de regels van het spel!
- Omkeren: door de situatie te ‘reframen‘, wordt een probleem een mogelijkheid.