Vrijwilliger Caldeira is nog lang niet uitgespeeld

PLAYER SELECTED: CALDEIRA
Origin: Brazilië
Current base: Gent
Skills: muzikant, instrumentenbouwer, fotograaf, videomaker en workshopgever
Special ability: overal mogelijkheden zien
Current mission: mensen ontmoeten en creëren

Een viool uit pallethout. Een cello met een koekendoos als klankkast. Een instrument waarin een sardineblikje het geluid versterkt. Geef Caldeira materiaal dat anderen weggooien en de kans is groot dat hij er muziek in hoort. Die creativiteit neemt hij ook mee in zijn vrijwilligerswerk. Bij Curieus combineert hij muziek, video en workshops met skills die voor hem minstens even belangrijk zijn: nieuwe mensen ontmoeten, uit zijn comfortzone stappen en kennis delen.

Muzikant, instrumentenbouwer, fotograaf, videomaker, workshopgever, vrijwilliger … Caldeira verzamelt rollen alsof hij een game character is dat onderweg steeds nieuwe skills vrijspeelt. Zelf lacht hij ermee: “Ik ben sociaal en ik ben graag bezig. Zo eenvoudig is het.”

LEVEL 1: BRAZILIE
BONUS UNLOCKED: LIEFDE DANKZIJ VRIJWILLIGERSWERK

Caldeira komt uit Brazilië en woont ondertussen zeven jaar in België. Dat hij hier vrijwilligerswerk zou doen, lag voor de hand. Het maakt al lang deel uit van zijn leven. In zijn geboorteplaats engageerde hij zich bij een organisatie die families ondersteunt en educatieve activiteiten voor kinderen organiseert. “Muziek en theater bijvoorbeeld, maar niet louter als ontspanning. Het was met een educatief doel.”

Dat engagement veranderde op een onverwachte manier zijn leven. “Af en toe kwamen Belgische vrijwilligers naar Brazilië voor een uitwisseling. Zo leerde ik mijn partner kennen. Een paar maanden later bezocht ik haar in België. Hij volgde de liefde tot in Gent.

LEVEL 2: GENT
NEW ENVIRONMENT UNLOCKED

Caldeira arriveerde een week voor de start van de Gentse Feesten. Voor een muzikant en artiest uit een kleine Braziliaanse gemeente, ging er een nieuwe wereld open. “In mijn geboorteplaats waren er minder mogelijkheden om cultuur te beleven of zelf iets te organiseren. Gent voelde meteen anders: ik zag zoveel kansen. Het is een superfijne stad.”

Ook de diversiteit sprak hem meteen aan. “Ik heb contact met mensen van de hele wereld. En de Gentenaars staan ook open voor andere culturen. Dat is belangrijk om je als iemand met een migratieachtergrond welkom te voelen.”

Kort na zijn verhuis veranderde corona het dagelijkse leven. Activiteiten vielen stil, terwijl hij net vol plannen en dromen naar België was gekomen. Alleen past stilzitten niet zo goed bij Caldeira. “Festivals en activiteiten vonden plots online plaats en dat bood kansen om met beeld aan de slag te gaan. Daarom begonnen mijn partner en ik video’s te maken voor organisaties. Om ook met muziek bezig te blijven, deed ik livestreams.”

Ook bij Amal, het Agentschap Integratie en Inburgering in Gent, werkte hij steeds vaker rond fotografie en video. En via Amal kwam Curieus op zijn pad.

SIDE QUEST: UIT DE BUBBEL
CHALLENGE: Een nieuw land leren kennen
OBSTACLES: Taal, onuitgesproken regels, nieuwe mensen aanspreken
TOOL: Vrijwilligerswerk

Vrijwilligerswerk hielp Caldeira om zijn plek te vinden in België. “Het is heel gemakkelijk om in dezelfde bubbel te blijven. Zeker in het begin kostte contact leggen energie. De taal is een uitdaging, en je moet allerlei onuitgesproken regels leren kennen. Vrijwilligerswerk maakte die drempels kleiner. Daardoor leerde ik nieuwe mensen kennen, ik oefende Nederlands en stapte uit mijn comfortzone.”

Caldeira engageert zich dan ook op verschillende plekken. Als ambassadeur van Amal vertelt hij zijn migratieverhaal op scholen en evenementen. “Ik ben ook betrokken bij Komaf Koffie, een initiatief van Oxfam Wereldwinkel Gent-centrum waar nieuwkomers een opleiding tot barista volgen en tegelijk Nederlands oefenen. Nadien kunnen ze aan de slag als vrijwilliger op allerlei evenementen. Ik geef intussen zelf vormingen aan nieuwe barista’s.”

Samen met zijn partner geeft hij ook fotografie- en videoworkshops bij TAJO, waar jongeren via ateliers kennismaken met verschillende beroepen en talenten.

Het lijstje engagementen is lang. “Het is soms moeilijk om te vertellen wat ik allemaal doe. Ik ben een soort game character met een heleboel verschillende rollen.”

Het typeert hoe Caldeira leeft. In zijn hoofd bruist het altijd van de ideeën. Niet toevallig past zijn familienaam daar wonderwel bij: een caldeira is de binnenkant van een vulkaan. “Misschien ben ik zelf ook een beetje een caldeira. Alles borrelt. Ik beweeg voortdurend van het ene project naar het andere, leer onderweg nieuwe dingen en ga verder naar de volgende plek.”

COMPARE MODE: BRAZILIË VS. BELGIË
Same mission, different gameplay

Volgens Caldeira is er in Brazilië best veel vrijwilligerswerk, zeker in de grote steden. Veel organisaties werken rond cultuur of educatie. Toch ervaart hij verschillen met België. “Volgens mijn ervaring krijg je er niet altijd duidelijke uitleg of begeleiding. In België vind ik vrijwilligerswerk meer georganiseerd: je weet beter wat er verwacht wordt en kan je voorbereiden.” Brazilië ervaart hij dan weer als losser en spontaner. “Als iets mislukt, is dat ook niet het einde van de wereld. Er zijn aan alles voor- en nadelen.”

LEVEL 3: CURIEUS ENTERS THE GAME
NEW AREA UNLOCKED
FIRST MISSION: bouw muziekinstrumenten uit gerecycleerde materialen

Caldeira leerde Curieus kennen via Amal. “Via via kreeg ik de vraag om tijdens het Festival van de Gelijkheid een workshop te geven rond muziek. Het onderwerp: muziekinstrumenten bouwen met gerecycleerde materialen. In Brazilië had ik al zulke workshops gegeven. In België was het de eerste keer. De vraag van Curieus kwam op een goed moment, want ik kon met mijn passie aan de slag. Maar ik had veel stress en ook veel te veel voorbereid.”

Die eerste workshop smaakte naar meer. Een jaar later gaf Caldeira opnieuw een workshop en maakte hij ook de aftermovie van het festival. “Dat was intensief, maar superleuk om te doen. Intussen zijn mijn partner en ik de vaste videografen van het Festival van de Gelijkheid. Ook voor het project 100in1Day (nu bekend als Bloeikas) trekken we met onze camera naar verschillende plekken in Vlaanderen om activiteiten in beeld te brengen.”

Zo raakte Caldeira steeds meer betrokken bij Curieus. “Ik dacht eerst dat de organisatie ‘gewoon’ een keer per jaar een festival organiseerde. Maar tijdens het jaar zijn er zoveel projecten. Het is een creatieve en gezellige organisatie, met lieve mensen die voor elkaar en al hun vrijwilligers zorgen.”

Fotografie en video leerde Caldeira overigens niet via een klassieke opleiding. Zijn eerste ervaring met cinema deed hij op in een project in Brazilië. Daar kreeg hij de basis mee. Daarna bleef hij vooral zelf experimenteren en oefenen.

POWER-UP: JE EIGEN IDEEËN AANLEVEREN

Wat Caldeira bij Curieus waardeert? Dat vrijwilligers niet alleen worden gevraagd om plannen van medewerkers uit te voeren. “Het is meer. Je kan zelf ideeën geven. Je kan je passie tonen. Dat is belangrijk. Vrijwilligers zijn een deel van het project. Jij geeft je tijd. Dan is het fijn om te voelen dat je belangrijk bent.”

Een volgend idee ligt al klaar. Caldeira woont nog niet zo lang in Gentbrugge, in een kleine straat met veel voortuinen. Misschien organiseert hij er wel eens een concert voor 100In1Day. Het idee is nog pril. Maar dat vindt hij fijn: hij kan ermee naar Curieus stappen en samen bekijken wat mogelijk is.

Ook de band met de medewerkers is warm. “Het zit een beetje op de grens tussen medewerkers en vrienden. De andere vrijwilligers ken ik minder goed. Dat mis ik soms wel. Als we elkaar op het Festival van de Gelijkheid tegenkomen, is het fijn praten en soms zelfs dansen.”

ITEMS FOUND: PALLETHOUT EN KOEKENDOOS
Possible use: afval
Caldeira sees: een muziekinstrument

Muziek was nooit ver weg in het leven van Caldeira. “Mijn grootvader zong, de radio stond vaak aan en in mijn dorp trokken muzikanten rond Kerstmis langs de huizen.”

Vandaag is Caldeira gefascineerd door Braziliaanse volksmuziek en door de geschiedenis van muziekinstrumenten. “Braziliaanse muziek is veel meer dan samba. Ik verdiep me graag in waar instrumenten vandaan komen, hoe ze door migratie en culturele uitwisseling veranderden en hoe mensen ze zelf bouwden. “Instrumenten vertellen verhalen over mensen, migratie en culturen die elkaar onderweg beïnvloedden. Een van mijn eigen instrumenten is bijvoorbeeld gebaseerd op een Arabisch instrument. Het kwam eerst in Portugal terecht en werd daarna door de Portugezen naar Brazilië gebracht. Die reis inspireert mij. Een instrument draagt niet alleen klank, maar ook geschiedenis met zich mee.”

Die nieuwsgierigheid leidt regelmatig tot experimenten in zijn atelier. Zo speelt hij met zelfgebouwde instrumenten. Een soort strijkinstrument uit pallethout. Een instrument met een sardineblik als klankkast. Een plank en een sardineblikje kunnen bijvoorbeeld samen een instrument worden dat elementen van een marimba en een berimbau combineert. En dan zijn absolute blikvanger: zijn eigen versie van een cello, gebouwd met een koekendoos die hij in de Kringwinkel vond. “Ik hou van de warme klanken van een cello, maar het is een duur instrument. Dus dacht ik: wat als ik er zelf eentje maak?”

Dat principe vormt de basis van zijn workshop. “Materialen die normaal in de vuilbak of de container belanden, krijgen een tweede leven. Er bestaat niet één vast model of één juiste maat. Elke bouwer kiest zelf het ontwerp en de materialen. Want elk instrument heeft een ander geluid, een andere stem. Zelfs twee instrumenten die uit hetzelfde hout zijn gemaakt, klinken niet hetzelfde. Op het einde heeft iedereen een instrumentje en kunnen we samen muziek maken. Want je hoeft geen muzikant te zijn, de meeste instrumenten zijn heel intuïtief te bespelen.”

SIDE QUEST: Van alleen werken naar samen maken

Instrumenten bouwen doet Caldeira vaak alleen. “Het is een geïsoleerd leven. Vrijwilligerswerk vormt het tegengewicht: ik heb een reden om naar buiten te gaan, ik ontmoet mensen, ik werk samen, en ik kan delen wat ik ken.

Vooral workshops en activiteiten geven hem energie. Daar kan hij zijn passies delen en tegelijk sociaal contact hebben. “Als ik een vorming geef, kan ik mijn kennis delen met iemand en iemand anders inspireren. Ik weet hoe belangrijk dat is. Ooit volgde ik een vorming die mij nieuwsgierig maakte; nu wil ik anderen dezelfde inspiratie geven om te ontdekken waar je enthousiast van wordt.”

Maar ook hij blijft leren van deelnemers. “Ook ik kom thuis met nieuwe verhalen, ideeën en kennis dankzij de mensen die ik ontmoet. Vrijwilligerswerk is zo tegelijk geven en krijgen.”

NEXT LEVEL: UNKNOWN
VOLUNTEER STATUS: ACTIVE

Vraag Caldeira wat hij over vijf jaar doet en je krijgt geen uitgewerkt plan. “Geen idee. Ik weet zelfs niet wat ik morgen ga doen. Eén ding weet ik wel: vrijwilligerswerk blijft. Onder welke vorm? Dat zie ik dan wel.”

PLAYER ADVICE

“Niet twijfelen. Gewoon doen.” Dat is Caldeira’s advies aan iemand die overweegt om vrijwilliger te worden. “Je moet bereid zijn om een beetje uit je comfortzone te stappen. In het begin kunnen gesprekken moeilijk zijn. Er vallen soms ongemakkelijke stiltes. Maar zodra je een iets vindt wat je verbindt, wordt het gemakkelijk.”

Voor Caldeira is vrijwilligers ook een fijne manier om in een nieuw land je weg te vinden. “Je luistert naar verhalen. Je leert nieuwe dingen die je nog niet kende. Je wordt deel van een samenleving. Maar ook wie al lang ergens woont, kan nieuwe mensen ontmoeten.”

Voor Caldeira begon vrijwilligerswerk in Brazilië. Het bracht hem nieuwe vaardigheden, nieuwe vrienden, een partner, workshops, muziek, camera’s en uiteindelijk ook Curieus.

En het spel is nog lang niet uitgespeeld.