Op basis van onderzoek naar de meest significante schendingen op het gebied van justitie, corruptie, mediavrijheid en checks-and-balances binnen de Europese Unie (EU), stelt het Liberties Rule of Law Report 2026 vast dat stagnatie dé dominante trend is met betrekking tot de rechtsstaat, met zeer beperkte vooruitgang onder de lidstaten.
Het rapport concludeert dat de mechanismen van de EU om de achteruitgang van de rechtsstaat aan te pakken grotendeels ineffectief zijn, aangezien de meeste lidstaten er ondanks vier jaar aanbevelingen van de Europese Commissie niet in zijn geslaagd richtlijnen om te zetten in concrete maatregelen.
De zevende editie van het rapport is de meest diepgaande onafhankelijke beoordeling van burgerlijke vrijheden en de rechtsstaat in de EU tot nu toe. De bevindingen dragen rechtstreeks bij aan de monitoringcyclus van de rechtsstaat van de Europese Commissie, waarbij samenwerkende organisaties lokale inzichten aanleveren tijdens de jaarlijkse landenbezoeken.
Achteruitgang in België
Op basis van bewijsmateriaal verzameld door een samenwerking van 40 mensenrechtenorganisaties uit 22 EU-landen, benadrukt het meer dan 800 pagina’s tellende rapport een ernstige en doelbewuste uitholling van de rechtsstaat in vijf landen (Bulgarije, Kroatië, Hongarije, Italië en Slowakije) en toont het aan dat zelfs historisch sterke democratieën, waaronder België, Denemarken, Frankrijk, Duitsland en Zweden, achteruitgang ervaren.
EU-brede trends
Het rapport van 2026 bevat een analyse van EU-brede trends op het gebied van het rechtssysteem, het anticorruptiekader, mediavrijheid en checks-and-balances, gebaseerd op 22 landenrapporten die een gemeenschappelijke structuur volgen. Deze structuur weerspiegelt en breidt de prioritaire gebieden en indicatoren uit die door de Europese Commissie zijn vastgesteld voor haar jaarlijkse monitoringcyclus van de rechtsstaat.
Bijna 40 organisaties hebben bijgedragen aan het opstellen van deze landenrapporten. Het rapport van 2026 legt bijzondere nadruk op de aanbevelingen van de Europese Commissie en op de manier waarop deze volgens de beoordeling van de leden van Liberties zijn uitgevoerd. Daarbij werden specifieke lacunes vastgesteld, evenals nieuwe kwesties die zich in 2025 hebben voorgedaan.
Over Civil Liberties Union for Europe (Liberties)
Liberties is een niet-gouvernementele maatschappelijke organisatie die de burgerlijke vrijheden van iedereen in de EU bevordert en is opgebouwd uit een netwerk van nationale organisaties uit de hele EU. Momenteel telt het netwerk lidorganisaties in België, Bulgarije, Tsjechië, Kroatië, Denemarken, Estland, Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Malta, Nederland, Polen, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Spanje en Zweden, en een Griekse partnerorganisatie .
