De civiele ruimte is de plek waar burgers zich kunnen organiseren, hun stem laten horen en maatschappelijke verandering mogelijk maken. Middenveldorganisaties vormen daarvan het kloppend hart. Maar die ruimte is niet onbeperkt. Ze verschuift, soms subtiel, soms voelbaar.
Socius volgt deze veranderingen in de civiele ruimte op de voet op. Vorig jaar publiceerden we het kennisdossier ‘De civiele ruimte vrijwaren voor een vitale democratie’, het resultaat van een onderzoek uitgevoerd door een consortium van KULeuven (Lode Vermeersch) en UAntwerpen (Stijn Oosterlynck) ism. met Filip De Rynck en Bram Verschuere (beiden UGent).
De longread ‘Rode vlaggen voor de civiele ruimte in Vlaanderen?’ is gebaseerd op het kennisdossier.
Rode vlaggen?
Er zijn duidelijke waarschuwingssignalen over de staat van de civiele ruimte in België. Die signalen doen zich zowel voor vanuit het oogpunt van de bescherming van grondrechten, zoals het recht op vrije meningsuiting, als vanuit het perspectief van actieve subsidiariteit.
Polarisatie en negatieve framing versterken deze risico’s. Daarnaast zien we een verschuiving richting de uitvoerende macht, die steeds meer beslissingsbevoegdheid naar zich toetrekt en (zo) de impliciete macht en het spreekrecht van middenveldorganisaties verkleint. Samen creëren deze tendensen een publiek systeem dat ontvankelijker wordt voor autoritaire bestuursvormen.
Op basis van hun bevraging bij Vlaamse middenveldorganisaties stellen de onderzoekers vast dat er reden tot bezorgdheid is over een groeiend discours dat de ruimte voor middenveldorganisaties wil inperken. Daarom is het hoog tijd om de kwaliteit van de civiele ruimte in ons land zelf tot onderwerp te maken van het publiek debat en ze aandachtig te blijven monitoren.
Titel: Rode vlaggen voor de civiele ruimte in Vlaanderen? Uitgavejaar: 2025 gratis
