Ondanks de hitte zakten op 25 juni meer dan 500 mensen en organisaties af naar de Nacht van de Tegenmacht in VIERNULVIER in Gent voor een gevuld podiumprogramma over de staat van onze democratie en hoe deze te beschermen. Daarna trokken zo’n 350 mensen mee de straat op voor het recht op protest.
Een zeventigtal organisaties tekende present op de receptie vooraf: burgerbewegingen, vakbonden, grote internationale ngo’s en klassieke middenveldorganisaties. De boodschap was duidelijk: om democratische ruimte te verdedigen, moet het middenveld zich verenigen: “Wanneer ministers zonder tussenkomst van onafhankelijke rechters beslissen welke organisaties bestaansrecht hebben, en wanneer zij arresten naast zich neerleggen, zagen ze aan de poten van de rechtsstaat. Dit gaat dus iedereen aan.” aldus Lichen Ullmann van Vredesactie.
De organisatoren zorgden voor een programma waarbij verschillende bezorgde, kritische stemmen samen konden reflecteren over de aanhoudende aanvallen die ze zien op de civiele ruimte en de democratische waarborgen. Kunstenaars en muzikanten – zoals Yousra Benfquih, TROY en Willem Ardui – wisselden het programma af als muzikale en poëtische steunbetuiging. Ook zij delen de bezorgdheden over de krimpende ruimte voor vrije meningsuiting.
De inhoudelijke debatten benadrukten de noodzaak om ons niet te laten intimideren. “Wanneer macht kritiek begint te behandelen als hinder, solidariteit als verdacht en protest als overlast, dan is er iets fundamenteels aan het kantelen. Democratie sterft zelden met veel lawaai; vaak begint het met een subsidie die wordt ingetrokken, een organisatie die wordt verdacht gemaakt, een betoging die wordt geïntimideerd. Wie vandaag zwijgt wanneer kritische stemmen worden aangepakt, wordt morgen wakker in een land waar iedereen eerst naar de macht kijkt voor hij nog durft te spreken,” dixit Bert Engelaar (ABVV).
De aansluitende protestmars voor het recht op protest die vertrok aan VIERNULVIER, trok zo’n 350 mensen mee de straat op voor het recht op protest. Met leuzen als “this is what democracy looks like” uitten ze hun bezorgdheid over de toenemende druk op sociale bewegingen en de inperking van het recht op protest.
“Zoals we ook op het podium hoorden vandaag, maken veel mensen zich zorgen over de criminalisering van sociale bewegingen. Zo werden hier in Gent bij het Palestina-protest studenten en omstanders met wapenstokken en pepperspray aangepakt, en werden studentes achteraf naakt gefouilleerd. Ook de stigmatisering van de scholieren die in Brussel op straat kwamen baart ons zorgen, of hoe klimaatactivisten als zware drugscriminelen uit hun bed werden gelicht, soms in het bijzijn van hun kinderen”, zegt Joeri Thijs van Greenpeace.
Ook Wouter, student en deelnemer aan de mars, hekelt die buitensporig gewelddadige arrestaties en huiszoekingen bij vijftien klimaatactivisten. Verschillende betrokkenen kregen daarbij voorwaarden opgelegd die hen gedurende minstens drie maanden verbieden deel te nemen aan protest, ongeacht de vorm of organiserende instantie. Hij stelt: “Wanneer mensen een verbod opgelegd krijgen om nog deel te nemen aan eender welke protestactie, van eender welke organisatie, dan gaat dat niet over individuele dossiers. Dan gaat het over de vraag hoeveel ruimte er nog bestaat voor kritisch burgerschap en protest in onze samenleving.”
“Wat we vandaag zien, zijn geen geïsoleerde incidenten. Van de universiteitsbezetting in Gent en de studentenprotesten in Brussel tot de wekelijkse acties in Antwerpen, zien we een patroon waarbij protest steeds vaker wordt behandeld als een veiligheidsprobleem in plaats van een democratisch recht dat mag schuren”, concludeert Wouter scherp.
Tot slot richt David Dessers van Vrede vzw zich tot de politiek: “Onze campagne is een oproep aan iedereen die vindt dat er ruimte moet blijven voor kritische stemmen, ook – of juist – als deze schuren met de macht. Dit houdt de democratie scherp. We richten onze pijlen vaak op de partijen die steeds meer autoritaire trekjes vertonen. Maar dit is ook expliciet een oproep aan progressieve partijen om deze problematiek écht serieus te nemen en om mee een dam te vormen tegen die autoritaire tendensen.”
Bron: Persbericht De Tegenmacht, 26 juni 2026
