Muna is een sociaal-artistieke werkplaats in Genk waar creativiteit en welzijn samenkomen. Mensen die elders vaak drempels ervaren, kunnen hier deelnemen aan kunst- en kookprojecten, wat hun zelfvertrouwen versterkt en perspectief biedt.
erval, groot hart, snelle tong, een strijdbare geest. Een Limburgs contact op het Wereldkamp van Broederlijk Delen (Ine Ubben, als theatermaker ook kind aan huis bij Muna) bracht me in contact met Muna/Het Steger vzw in Genk.
Muna bestaat al sinds 2015. Ilse –founding mother- heeft veel kilometers op de teller. Ze verdiende haar strepen in de psychiatrie, daarna runde ze een creatief atelier bij MFC Bethanië , als ergo+creatief therapeute verzette ze bakens.
Muna is een sterke mix
Na bijna drie uur babbelen, tonen, uitleggen, duiden ben ik er nog niet helemaal uit of ik in een laagdrempelig kunsthuis, een vurig burgerinitiatief, een warme sociaal-artistieke werkplaats heb vertoefd, het is ongetwijfeld een mix van dat alles.
Het oude beschermde gemeentehuis van Genk is herschapen in een levendige creatieve hub in het hart van de stad, het huis wordt gedeeld met andere sociale organisaties. Er wordt gemusiceerd, keramiek gebakken, je kan er schilderen, koken, op verhaal komen. Gesprekken voeren die er toe doen.
Deelnemers – woorden zijn belangrijk – komen van overal, de werking is niet voor één welomlijnde groep. Wel hebben de deelnemers gemeen dat ze op andere plekken door de mazen van het net vallen of te veel drempels ervaren. Voor de meeste deelnemers is de moeilijkheidsgraad van het leven ook erg hoog.
Bijna alles wat hier gebeurt, wat wordt gebakken, gestoomd, gesneden, geschilderd, genaaid, in potjes gedaan … heeft een effect op mentaal welzijn. Veel van de activiteiten spelen zich trouwens ook buitenshuis af.
Belangrijke insteek: creatief bezig zijn is goed voor iedereen, ook of zeker voor mensen die daar lange tijd de kans niet toe hadden, op straat hebben moeten overleven, ook vandaag semi- of full thuisloos zijn.
‘be the change you want to see in the world ‘ klinkt het bij Ilse.
Geen weekkalender
Wat me ook opvalt en me erg charmeert: er is geen vaste weekkalender. Als de frambozen van een belendende tuin rijp zijn worden die geplukt voor jam, als de wafels op zijn worden er nieuwe gebakken, als het onkruid welig tiert op het terras-zonder-vaste-vorm (er wordt vaak buiten getafeld zodra het kan) wordt er geschoffeld en gewied.
Daarnaast volgt elk project zijn eigen ritme. Groeien experimenten naar wekelijkse workshops als daar behoefte aan is. De deelnemers kiezen: komen ze wekelijks, af en toe of duiken ze na een intensieve periode terug op als er zich terug lastigheden in hun leven voordoen en ze houvast nodig hebben.
Het is knokken om de nodige centen. Vzw Muna past niet altijd in de uitgestippelde beleidskaders. Er zijn aspecten van zorg, kunst, cultuur en natuur, er wordt zelf geschapen gecreëerd maar ook geproefd van wat een schouwburg, de zee of Pukkelpop te bieden heeft.
Mensen die voor het eerst bij Muna over de vloer komen zijn vaak de weg kwijt en ‘hulpverleningsmoe’. “Wat ons interesseert is hoe we hun kunnen ondersteunen, veel bezoekers lopen immers op alle levensdomeinen vast”, stellen Ilse en haar team vast.
Ook hier lopen mensen in Genk lopen vast in wat de Nederlandse Tim ’s Jongers de ‘wirwarverzorgingsstaat’ noemt. Goed luisteren is essentieel. En vooral de vraag onder de vraag zoeken en er iets mee doen.
Zowel met dringende kwesties –een uithuiszetting bvb- als cultureel talent dat weinig kans kreeg gaan ze bij Muna aan de slag. Het één versterkt het andere. Wie een passie vindt bij het pottenbakken ervaart meer zelfvertrouwen, zit beter in zijn vel, ziet weer perspectief en krijgt positieve energie.
Pleisterplek
Op deze pleisterplaats en rustpunt moeten mensen kunnen landen. In een veilig, flexibel, duidelijk, nabij en vertrouwenwekkend kader.
En Muna is geen eiland. Ze is ontzettend diep en breed vertakt en geworteld inGenk, in Limburg tot aan zee. Een hotelbaas biedt al eens onderdak aan een koppel op straat, er is afstemming met ‘De Sfeer’, een vereniging waar armen het woord nemen, het Over Kop-huis komt hier wekelijks voor keramiek, er zijn co-piloten in huis van Integra, Katarsis, Caw , Liss,het veiligheidshuis, Ligo..
Waar droomt dit verhaal van?
De maatschappij moet inclusiever. Kafka moet worden verbannen uitadministraties het sociaal huis, een academie zou voor iedereen vlot(ter) toegankelijk moeten zijn en hoe kan een woonmaatschappij ook de bril opzetten van een persoon die af en toe kampt met psychose of verstandelijk beperkt is …
Door te doen, door een werking uit te bouwen, door heel enthousiast en flexibel in te zetten op ‘dingen van het dagelijkse leven’, koken, wandelen, muziek (zowel individueel als in groep), vanuit passie, sectoroverschrijdend wil Muna ook bakens verzetten. In regelgevend kader van het VAPH, zijn ze een pilootproject voor rechtstreekse hulp ( RTH ).
Voor mensen met een ( vermoeden van ) beperking zetten zo innovatieve projecten op. Ook door op te komen voor medewerkers wiens rechten geschonden zijn wil Muna structureel wegen op beter beleid voor kwetsbare groepen in Genk.
Maizena
Muna wil niet overnemen wat al bestaat maar eerder maïzena zijn in Genk en omgeving. Het huis wil een plek zijn ‘voor elk wat wils’, morgen gaan tien deelnemers met goedkopere tickets via Vrijuit naar de weide van Kiewit, deze week reed een medewerker met twee deelnemers naar zee, er wordt gezocht hoe een succesvol project met twaalf muzikanten kan blijven bestaan.
Muna schakelde zich in via ‘ Atelier in beeld ‘ van Kunstwerkt in Open Ateljees in een drukbezochte expositie van amateurkunst in Genk … , het grote open atelierweekend voor beeldende kunstenaars in heel Vlaanderen en Brussel. Ze willen daarbij gewaardeerd worden om hun intrinsieke kunst, niet als een plek van ‘outsiders’ , het zijn kunstenaars die hun werk tonen, geen patiënten.
Napraten zonder af te ronden
We praten nog na over de Lokerse soepkar van Alderande, over de noodzaak van de fietsafstand om goed te kunnen LETS-en of lokaal ruilen, over een verkokerde ambtenarij en de frictie met een holistische organisatie, over de komende verkiezingen … Ilse steekt me nog een potje paardenbloemgelei toe. Op het etiket staat: ‘met liefde gemaakt door de geleimakers van Muna’. Dat vat het allemaal samen.
Het is fijn kersen eten en paardenbloemen plukken met Ilse …
Stefaan Segaert werkt bij Hart boven Hard. Daarvoor was hij aan de slag als buurtopbouwwerker bij Saamo vzw en educatief medewerker bij Avansa Waas-en-Dender. Hij woont in Lokeren en is oprichter van de lokale LETS-groep, van een ecologisch soepkarproject i.s.m. Alderande en was betrokken bij de opstart van Repair Cafés in de regio Waasland.
Voor de Trefdag sociaal-cultureel werk van Socius op 21 november 2024 – Cultuur voor welzijn – fietste hij rond in Vlaanderen en Nederland op zoek naar verhalen over welzijn.
