In zaal Belgica Bis in Dendermonde verzamelt een groep van zo’n 50 burgers: mensen die armoede kennen én mensen die daar – zoals ik – geen ervaring mee hebben.
Het belooft een krachtige avond te worden. We starten met een beklijvende videopodcast van Zwijgen is geenoptie met armoede-expert Wim Van Lancker. Daarna neemt Katrien Voorpoels ons op sleeptouw voor een verrassende nabespreking. Er is ruimte om na te praten met de deelnemers.
Indrukwekkend gesprek met Wim
Het gesprek met Wim Van Lancker maakt indruk. In slechts drie kwartier schetst hij het DNA van onze welvaartsstaat. Ik kan niet alles noteren, want ik wil zoveel mogelijk vasthouden van wat hij zegt. Een van de slagzinnen die me bijblijft, is hoe we onze verontwaardiging over armoede in de juiste richting kunnen sturen. Zeker na de verkiezingen is dat een cruciale vraag, denk ik.
De cijfers blijven schokken. In ons welvarend land leven 1,7 miljoen mensen in armoede, dat is ongeveer 14 à 15% van onze medeburgers. Dat betekent dat om de zeven huizen er één persoon, gezin of buur in chronische bestaansonzekerheid verkeert. Mensen die te maken hebben met wat de Nederlandse ervaringsdeskundige Tim ‘s Jongers een ‘clusterfuck’ noemt (zie daarvoor zijn uitstekende boek Armoede uitgelegd aan mensen met geld).
De vragen van Wim
Wim Van Lancker stelt de juiste en essentiële vragen:
- Welk soort jobs creëren we vandaag voor mensen die niet actief zijn op de arbeidsmarkt?
- Zijn we niet te optimistisch als het gaat over het opleiden van mensen op de arbeidsmarkt?
- Hoe kunnen we het idee verspreiden dat sociale risico’s ons allemaal kunnen overkomen?
- Wat zijn de ideologische drijfveren voor het strenger maken van ons sociaal systeem?
- Wat is er veranderd sinds de jaren ‘zeventig’70, sinds de tijd van Thatcher en Reagan?
- Hoe kunnen we overlappingen vinden tussen de belangen van mensen in armoede en degenen zonder armoede? Die vraag blijft bij mij hangen.
- Het welbegrepen eigenbelang voor de 85% Belgen die niet in armoede leven, zou een stabiele samenleving kunnen zijn. En als we als samenleving, als beleidsmakers niet handelen volgens de nieuwe wetenschappelijke inzichten over het terugdringen van armoede, is er dan geen sprake van schuldig verzuim?
Deep democracy
Na de pauze gaan we op een verrassende manier in gesprek via Katrien. In plaats van de meest mondige of uitgesproken deelnemers hun zegje te laten doen, worden alle stoelen weggehaald. We nemen onze fysieke positie in rondom stellingen over armoede. De afsluiter is mooi: wat maakt je vandaag gelukkig(er)? En daar is niets klef aan. We bespreken bijvoorbeeld hoe we strijd kunnen voeren om armoede uit te bannen (‘Stop Armoede’ is een van de hartenwensen van Hart boven Hard), de nood aan kwetsbaarheid in de samenleving, en dat we het belang van sociale zekerheid moeten koesteren, verdedigen, ons daarin verdiepen …
Misschien moeten we deze methode één keer per week proberen in De Afspraak? Kunnen we Bart Schols opleiden als methodisch begeleider in Deep Democracy? Krijgen we dan een ander soort gesprek tussen de haantjes en de hennetjes?
Als we als samenleving, als beleidsmakers niet handelen naar de nieuwe wetenschappelijke inzichten over het terugdringen van armoede, is er dan geen sprake van schuldig verzuim?
En nu verder naar Ninove
Straks neem ik de trein naar Edingen en fiets ik door naar Ninove. Luc Barbé en Ben Schokkaert verwijzen naar die plekken in hun boek Wie zei daar marginaal?. Morgen ga ik met de Babbeloniëgroep in gesprek over wat het betekent om jong te zijn in de Denderstreek.
Vanavond organiseert een breed Armoede Netwerk van Ninove De kaffeegieter. Ik hoop dat er ook daarvoor evenveel journalisten en cameraploegen als de voorbije dagen present tekenen? Willen we het ook over die kant van Ninove hebben, of valt die moeilijker in oneliners te vatten?
Morgen ga ik luisteren naar armoedeorganisatie De Knoop en naar de straffe Wendy van SAAMO. Ik ga nadenken over hoe we kunnen handelen. Op die plek. Wat is de link tussen haat en armoede?
In Dendermonde
We bouwen in Dendermonde samen met een groep burgers en middenveldorganisaties aan de debatreeks Denderende Donderdagen in Dendermonde. We willen maatschappelijke kwesties – klimaatverstoring, leefbare stad, duurzame landbouw, democratie … – in de publieke arena gooien. In 2025. U hoort er nog van.
Jos Geysels om niet af te sluiten
Jos Geysels, die naast zijn vele functies ook voorzitter is van een armoedeorganisatie in Turnhout, wordt in De Standaard geciteerd: “Het cordon is één zaak, maar we mogen de grote stromingen in de samenleving niet uit het oog verliezen. De strijd tegen armoede is ook een strijd tegen extreemrechts. En dat is een fel onderschatte strijd.” (DS, p.7, 17/10/2024).
Stefaan Segaert werkt bij Hart boven Hard. Daarvoor was hij aan de slag als buurtopbouwwerker bij Saamo vzw en educatief medewerker bij Avansa Waas-en-Dender. Hij woont in Lokeren en is oprichter van de lokale LETS-groep, van een ecologisch soepkarproject i.s.m. Alderande en was betrokken bij de opstart van Repair Cafés in de regio Waasland.
Voor de Trefdag sociaal-cultureel werk van Socius op 21 november 2024 – Cultuur voor welzijn – fietste hij rond in Vlaanderen en Nederland op zoek naar verhalen over welzijn.
