Het vagevuur in Lokeren: over de kracht van een gedeelde plek

Stefaan Segaert werkt als buurtopbouwwerker bij SAAMO vzw in de Melkaderwijk in Kallo. Daarvoor was hij aan de slag als educatief medewerker bij Avansa Waas-en-Dender. Hij woont in Lokeren en is oprichter van de lokale LETS-groep, een ecologisch soepkarproject i.s.m. Alderande en was betrokken bij de opstart van Repair Cafés in de regio Waasland.

Stefaan fietst elke dag. Voor het werk, voor zijn projecten, voor zijn hobby’s, voor zijn vakantie. Voor alles. Voor Socius maakte hij in augustus 2022 een fietstocht langs verschillende praktijken die inzetten op het creëren van verbinding.

Ik spreek af met Bjorn voor een gesprek over polarisatie. Een monument van een jeugdhuiswerker. Hij zegt rake dingen. Hij kent de wereld. De wereld van Lokeren. En ook van diep gekwetste mensen.

Deze kerel blijft me intrigeren: zijn intelligentie, het benoemen van zijn eigen valkuilen, zijn kunst om te breien, te verbinden, mogelijkheden te zien, zijn levenswijsheid …

Ook … zijn tomeloze energie, zijn liefdevol mensen zien, zijn diep gemeende hunker naar meer sociale ongelijkheid, zijn rake observaties, zijn handige handen, zijn analytisch vermogen, zijn interesse in mensen, zijn zich niet opdringen en toch aanwezig zijn …

Ik geraak niet uitgekeken op deze kerel. Bjorn for major and president!

Bjorn is de boomlange jeugdwerker van het Vagevuur, een ferm uit de kluiten gewassen jeugdhuis in hartje Lokeren. Als ik arriveer, is hij bezig met een houtplaat op maat te zagen voor een basketring.

In het Vagevuur komen heel verschillende gasten over de vloer. Sommigen luisteren naar harde metal genre Korn, anderen (over)leven in de huizen van jeugdzorginstelling Hagewinde, Bjorn vertelt me ook over de meiden met een Marokkaanse achtergrond die Kaoutar samenbrengt via de werking Diversa. Er zijn ook jongeren die ostentatief sokken dragen met Vlaamse leeuwen op. Daar niet keihard tegen ingaan, is de strategie van het Vagevuurteam. Niet zeggen ‘dat er iets mis is met die sokken’. Open jeugdhuiswerking, iedereen is welkom, jongeren met verschillende referentiekaders en ideologische achtergronden.

Jeugdhuis Vagevuur kiest ook heel uitdrukkelijk om een gedeelde plek te zijn met bijzondere aandacht voor wie een lastig leven heeft. Engagement siert de plek, het is er zelfs het DNA van. De beroepskrachten vind je zowel aan de toog als op straat.

We weiden uit naar het thema polarisatie. Bjorn dist het ene boeiende verhaal na het andere uit zijn mouw. Een jongen met Armeense wortels vraagt uitleg bij een LGTBQAI+-sticker die aan de buitendeur hangt, Bjorn geeft uitleg, de jongen komt met een bezoeker van het college in contact wiens beste vriend homo is, Bjorn maakt zich uit de voeten en laat die twee dialogeren.

Jonge moslima’s in Lokeren gaven enkele jaren geleden te kennen dat ze veel drempels ervaren rond vrije tijd. Zo leert Samira het Vagevuur kennen via de meisjeswerking Diversa. Intussen is ze als vrijwilligster ingeschakeld, ze kuist vier keer per maand. De mama gaf haar fiat, zij kent Bjorn dan weer via het buurtwerk van enkele huizen verder. Samira doorbreekt clichés, ze luistert naar snoeiharde muziek als ze de plakkerige vloeren dweilt.

Al die groepen in huis zorgen voor spanningsvelden, maar die zijn net interessant. 4Het huis in de Kazernestraat’ wil een plaats zijn waar jongeren kunnen experimenteren. Waar jongeren die elkaar eerder niet zouden kruisen elkaar net wel tegenkomen. De OKAN-klas die zich afvraagt wie die middaginstuivers van het VTI zijn. Waar het kan, worden cross-overs georganiseerd. Maar de meiden van Diversa komen samen als er geen ander volk in huis is. En ook dat zal evolueren, zal in beweging blijven. In het Vagevuur is niets statisch.

Vagevuur gaat er ook prat op om te politiseren. Het signaal rond psychisch onwelzijn (eenzaamheid onder jongeren in volle coronatijd hakte er zwaar in) leidde tot een nieuwe functie: een outreachende therapeute. Er waren (weliswaar moeizame) gesprekken met minister Diependaele en met het Wase sociaal verhuur kantoor over de prangende woonnood voor jongeren, jongeren die zeer slecht behuisd zijn of erger, sofaslapers. Er volgt nog een manifest en een ‘lawaaierige actie’ eind dit jaar om aan te klagen. J’accuse van Emile Zola, ook dat is Bjorn ten voeten uit …

Voor jeugdhuis Vagevuur is eigenaarschap geen holle slogan. Verschillende groepen en individuen kunnen er hun ei kwijt. Met respect voor elkaar. Maar het begint met beleid, met keuzes, met visie. Het gaat niet vanzelf. De basketring kreeg Bjorn gisteren in handen, straks hangt hij op de koer. De jongeren bepalen wat er gebeurt. Dat vraagt veel triple B van Bjorn: beschikbaarheid, bereikbaarheid, betrokkenheid.

Zijn smartphone staat vaak roodgloeiend. Hij observeert voortdurend, denkt na over de toogbabbels, Bjorn is een breier, hij verbindt. Bjorn zal polsen bij Leo uit Lokeren en Lana uit Iran of ik met hen een dubbelgesprek kan voeren.