Voelen we ons beter in ons vel na een midweek activisme?

Het Wereldkamp is een laboratorium, een zomerschool en een festival in één. Voor iedereen die vindt dat de wereld duurzamer en rechtvaardiger moet zijn. Het Wereldkamp is een initiatief van Broederlijk Delen in co-creatie met Oikos, De Transformisten, JNM, Labo vzw en RESET.Vlaanderen.

De dingen lopen soms anders dan je verwacht. Ik leer Tom Ysewijn, medewerker systeemverandering bij Broederlijk Delen, kennen via een boekvoorstelling van zijn boek Alleen door Afrika. De schrijver en ngo-medewerker trekt me op een prettige manier in zijn netwerk. Zo beland ik op het Wereldkamp.

Eerst organiseer ik een workshop van Hart boven Hard, daarna is er al snel ruimte voor een proeverij over LETSen in Vlaanderen. En voor ik het goed en wel besef, sluit ik aan als nestbegeleider, samen met Erik.

Een nest is een soort leefgroep van gemiddeld vijftien mensen die twee keer per dag samenkomen om naar elkaar te luisteren en even in een kleinere entiteit bij te tanken. Zes dagen dompel ik me onder in een bijwijlen activistisch programma op de Hoge Rielen. Naast Broederlijk Delen zijn ook de Transformisten, vzw LABO, Reset Vlaanderen, MO* en Oikos partners.

Op zoek naar linken met mentaal welzijn

Er is een vraag van Socius die al de hele week in mijn hoofd blijft rondspoken. Wat doet zo’n vijfdaagse met de driehonderd deelnemers? Welk effect hebben de vele workshops en lezingen, het samen kamperen en eten, het kletsen en het netwerken op een soms verzopen veld, het zeveren en het ernstig zijn met mensen die je voor het eerst ontmoet?

Wat doet zo’n kamp met de mindset van de deelnemers? En met mijn mindset? Wat betekent het om Iedereen is van de wereld en Imagine te zingen in een bomvolle circustent? Wat doet zo’n repetitief collectief ritueel anno 2024 met ons?

Laat ik al die vragen eerst bij mezelf onderzoeken.

1. Het kamp heeft me een energieboost gegeven, zowel voor Hart boven Hard als voor mijn eigen engagementen in Lokeren.
2. Ik heb intens genoten van het activisme en de vastberadenheid van de vele begeleiders en kampbewoners. Ik denk terug aan de 19-jarige Oscar die zijn inzichten over klimaatrechtvaardigheid deelt na een verblijf van vijf maanden in een patrouilletent in Colombia.
3. Op zo’n kamp wordt ook het zware leven gedeeld: de uppercut van een burn-out, een taaie vechtscheiding, het verdriet van een recent overleden vader, een toxische werkrelatie, de uitputting bij een moeilijke opvoeding, de pijn van existentiële eenzaamheid … Vaak leerde ik mensen van het Masereelfonds of 11.be kennen, en was er niet alleen de professionele synergie, maar ook het deugddoende intermenselijke uitwisselen. De weide werd een sociale en politieke arena.

Wat ik meen te zien en te horen bij anderen

Ik deel de treinreis terug met Liselotte en Nora, allebei zijn ze zeventien jaar. Ze namen voor het eerst deel aan het Wereldkamp. Nora start binnenkort met een bakkersopleiding, Liselotte wil sociaal-cultureel werker worden. Ze praten enthousiast over de sfeer, over het contact met de andere ‘jonkies’, over de workshops zoals boomklimmen, zelf linosnedes maken of je t-shirts batiken, over een film die hen heeft geraakt …

Ik denk terug aan drie klimaatjongeren (zo noemden ze zichzelf) in mijn eigen workshop van Hart boven Hard. Ze uitten hun teleurstelling over de gedoofde klimaatmarsen en de slechte verkiezingsresultaten. Ze voelen dat ze nog met weinig zin actie ondernemen. “Zonder jullie was er geen Green Deal”, vertelde Dirk Holemans (Oikos) in de ochtend. Misschien pept het wat op?

Mia is Grootouder voor het Klimaat en spreekt de jongeren moed in, ze bedankt ze ook uitdrukkelijk en getuigt dat ze altijd zal supporteren voor de vele Anuna’s van de wereld. Dat ze het straatprotest zal delen met hen.

Ik sta uren af te wassen met Liesbeth van Kortrijk en Sarah van Zwevegem. We vertellen verhalen in het plat West-Vlaams. Over de studenten van ‘den IPSOC’ waar ik zelf ooit naar school ging en waar Liesbeth onder andere stagiairs begeleidt. We bedenken strategieën om ze naar het Wereldkamp te loodsen. Dit kamp is immers een mooi cadeau én een labo voor kritisch burgerschap tegelijk.

Leren van de nieuwe voorstelling van Mieke-Clara en Steven

Zowel verdriet, woede, angst als actieve hoop krijgen een prominente plek in een try-out theatervoorstelling op dinsdagavond. Het zijn ongetwijfeld herkenbare gevoelens voor wie de krant leest, naar het nieuws kijkt, klimaatrapporten doorneemt … Niet alleen de aarde snakt naar rust, maar ook veel activisten dreigen in het rood te gaan (zo krijgt Code Rood een zeer dubbele betekenis), uitgeput te raken.

Het Wereldkamp wil een plek zijn om na te denken (en actie te voeren) over hoe we de planeet kunnen helen, de toekomst kunnen hacken, hoe we elkaar in het verzet (een verzet dat best past bij wie we zelf zijn) kunnen aanmoedigen, inspireren, uitdagen … Ook dat is volgens mij een vorm van positieve mentale welzijnsinjectie. Het zijn klanken die ook worden gedeeld op de evaluatie op de vijfde dag tijdens ons laatste nestmoment.

Een deelneemster huilt na afloop van een debat, ik zie twee mensen links en rechts van haar luisteren en schouderklopjes geven. Het raakt me, omdat het een prachtig beeld is van verbondenheid, hier in de vorm van troost en échte nabijheid. Solidari-teit is ook: tijd maken voor elkaar en voor verdriet.

Uitsmijter

Klimaatverstoring is een van de grootste bedreigingen voor het leven op aarde. Maar een Wereldkamp geeft moed, schudt wakker. Het biedt een platform voor het delen van verhalen voor de toekomst, het smeden van allianties of nieuwe vitale coalities, het versterken van verbeelding … Ook Hannah Arendt zou zo’n enthousiaste biotoop van debat hebben toegejuicht.

Ik lees voor de tweede keer Andersland – In de voetsporen van Thomas More van Erik De Bom en Toon Van Houdt. Is het Wereldkamp een voorbeeld van ‘euchronia’ (p. 194), een goede tijd die nog niet is begonnen, maar wel dichterbij komt?

Stefaan Segaert werkt bij Hart boven Hard. Daarvoor was hij aan de slag als buurtopbouwwerker bij Saamo vzw en educatief medewerker bij Avansa Waas-en-Dender. Hij woont in Lokeren en is oprichter van de lokale LETS-groep, van een ecologisch soepkarproject i.s.m. Alderande en was betrokken bij de opstart van Repair Cafés in de regio Waasland.

Voor de Trefdag sociaal-cultureel werk van Socius op 21 november 2024 – Cultuur voor welzijn – fietste hij rond in Vlaanderen en Nederland op zoek naar verhalen over welzijn.